Historia Dworu w Tomaszowicach

Pierwsze wzmianki o Tomaszowicach pojawiają się w dokumentach średniowiecznych.

Powstanie murowanego, neoklasycystycznego budynku dworu datuje się na pierwszą połowę XIX wieku. Można więc zakładać, że jego fundatorem i założycielem był albo Franciszek Piekarski albo Roman Konopka, który odkupił od Piekarskiego Tomaszowice wraz z Podskalanami w 1830 roku.

Rozbudowa i rozkwit Tomaszowic związane są z działalnością Romana Konopki. W tym okresie rozwinęło się geometryczne założenie odpowiadające wszelkim cechom popularnego wówczas „ogrodu włoskiego” z centralnie i osiowo usytuowanym budynkiem dworu oraz kwaterowym ogrodem użytkowym otaczającym zespół podjazdu. Ogród położony na wzniesieniu ograniczony był swobodnie ukształtowanymi skarpami terenowymi. Od wschodu przylegały doń gospodarstwa. Murowane budynki inwentarskie otaczały dwa podwórza. Za nimi usytuowany był staw, łąki i chmielnik.
Do założenia należała neogotycka owczarnia w Podskalanach oraz aleja wiążąca park w Tomaszowicach z wąwozem, w którym na skale stała altanka widokowa obsadzona drzewami. Elementem założenia krajobrazowego była także Dolinka w Podskalankach.

Od 1848 roku Tomaszowice znajdują się w granicach Rzeczpospolitej Krakowskiej, w gminie Balice. Od południa graniczą z Modlnicą, od pd-zach z Ujazdem, od wschodu z Modlniczką, zaś od północy biegnie granica Królestwa Polskiego.

Podstawowe części wsi to : Zastodolany, Łysa Góra, Podskalany (folwark) i Łany. W porównaniu ze stanem z 1830 roku, największe zmiany wykazuje układ budynków gospodarczych oraz oś dworu i podjazdu, wyraźniej zaznaczona nową alejką. Ogród ma charakter użytkowy, a sad i chmielnik wypełniają tereny między kwaterami i alejkami oraz nieregularnie biegnącą granicą założenia.

W latach 1871-1878 układ przestrzenny z niewielkimi zmianami pozostaje taki sam jak w 1848 roku. Powstaje nowy sad w narożu południowo-wschodnim, nieco inaczej zarysowywuje się linia podjazdu i kwater. W 1878 roku w najwyższym punkcie ogrodu pojawia się belwederek.

W 1880 właścicielem Tomaszowic jest nadal Roman Konopka. W posiadaniu rodziny Konopków Tomaszowice pozostają aż do 1936 roku.

Od połowy XIX wieku do II wojny światowej kompozycja ogrodu ewoluuje w kierunku założenia o swobodniejszym układzie. Kwatery na północ od dworu, jeszcze w 1871 roku podzielone wyraźnie osiową alejką zakończną altanką, przekształcają się w owalne wnętrze „salonu parkowego”, otoczone drezwami i ozdobione samotnikami. Także część ogrodu geometrycznego, najbliższa dworu, otrzymuje swobodny rysunek ścieżek. Pod koniec XIX wieku dochodzi do wymiany drzewostanu.

W 1945 roku Tomaszowice zostają przejęte przez Skarb Państwa. Na resztówce powstaje Państwowe Gospodrastwo Rolne (PGR). Po upaństwowieniu obiektu ogród popada w zaniedbanie, z wyjątkiem dworu i podjazdu. Skutkiem zniszczeń i nowych nasadzeń zostaje całkowicie zatarty „salon parkowy”, dweastowany dodatkowo przez ciężkie maszyny rolnicze i budowlane. W małej części zachował się ogród kwaterowy, resztę przeznaczono na zabudowę i drogę.

W 1951 roku na terenie gospodarstwa dokonuje się wyburzeń. Następuję wymiana połowy budynków gospodarczych, a cały układ przestrzenny zdominowany zostaje przez chlewnie. Zniszczono stodoły z 1843 roku, taras parkowy, osiowy wjazd z owalnym klombem przez dworem. W północno-zachonim narożniku usytuowano kopiec widokowy, w północno-wschodnim murowaną bramę.

Do 1980 roku w wyniku zanidbania ogrodu kwaterowego i parku, wyburzeń oraz państwowych metod prowadzenia gospodarstwa rolnego, następuje degradacja układu przestrzennego. Budynek dworu podzielono na część mieszkalną i biurową. Od północy, na wzniesieniu za parkiem powstaje duży zespół budynków inwentarskich. Zacierają się powiązania przesztrzenne Tomaszowic z Podskalanami.

Od 1980 roku w starych zabudowaniach folwarcznych i nowo wzniesionych obiektach Okręgowe Przedsiębiorstwo Przemysłu Mięsnego prowadzi tucz trzody chlewnej.

W latach dziewięćdziesiątych, wskutek zmian polityczno-ekonomicznych prawowici właściciele odzyskują swój majątek, który następnie sprzedają.

Kupuje go i doprowadza do dawnej świetności obecny właściciel Ziyad Raoof, Kurd zamieszkały w Polsce od blisko 20 lat Dużym wysiłkiem i zaangażowaniem remontuje budynek dworu oraz zabudowania przydworskie. W 2000roku na jesieni rozpoczyna działalność obiekt hotelowy dysponujący blisko 100 miejscami, restauracja, bar i centrum konferencyjne znajdujący się na granicy parku w północno-wschodniej części. Powstaje on po adaptacji istniejących tu zabudowań pozostawionych przez tuczarnię. W kolejnym roku w zabytkowym Spichlerzu uruchamia się stylizowaną wiejską gospodę, dwie duże sale konferencyjne oraz rozległy taras widokowy i znajdujący się pod nim ganek restauracyjny.

W 2003 roku zostaje oddana do użytku Oranżeria, zastępując dawny magazyn pasz. Odbywają się w niej przyjęcia oraz imprezy zamknięte o charakterze rodzinnym oraz biznesowym.

Od dnia zakupu posiadłości trwają intensywne prace ogrodnicze w kwaterowym ogrodzie, który tak jak onegdaj służy właścicielom i restauracji a także w parku gdzie uporządkowano alejki i trawniki oraz dokonano troskliwej pielęgnacji zachowanego drzewostanu. Nowe nasadzenia uzupełniają brakujący drzewostan. a nowe gatunki krzewów i drzew wzbogacają zachowany park. W najbliższej przyszłości oczekiwać należy rozpoczęcia prac w północnej części posiadłości mających na celu adaptację czterech chlewni na obiekty użytkowe.

Na swoją kolej czeka zabytkowa część folwarku i stajni znajdujące się po prawej stronie założenia.

  1. Dodaj komentarz

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: